Jaki skutek dla kredytu „frankowego” spowoduje usunięcie LIBOR?
Na wstępie należy wyjaśnić czym jest LIBOR (ang. London Interbank OfferedRate). Zgodnie z definicją referencyjna wysokość oprocentowania depozytów i kredytów na rynku międzybankowym w Londynie. Stawki LIBOR wyznaczane są dla następujących walut: USD, EUR, CHF, GBP, JPY. W przypadku kredytów powiązanych z CHF, LIBOR obok marży jest jedną z elementów składających się na oprocentowanie. Co istotne, wskaźnik LIBOR ma całkowicie zniknąć do końca 2021 roku.
W zależności od rodzaju zawartej umowy kredytowej, usunięcie wskaźnika LIBOR może spowodować dwa skutki.
Umowa może być wiążąca dla stron, ale na nowych zasadach tj. jedynie w oparciu o marżę. Wbrew obawom, usunięcie wskaźnika LIBOR nie może doprowadzić do zmiany oprocentowania i wprowadzenia innego wskaźnika do obliczania wysokości odsetek. Takie działania stanowiłby bowiem zmianę umowy w formie aneksu z bankiem, który może być dokonana wyłącznie za zgodą kredytobiorcy.
Usunięcie wskaźnika LIBOR może doprowadzić również do całkowitego unieważnienia umowy. Wymaga to jednak szczegółowej analizy prawnej pod względem możliwości funkcjonowania takiej umowy w obrocie prawnym.
Czy bank może wypowiedzieć umowę kredytową?
Wypowiedzenie umowy kredytowej to dla banku ostateczność, a dla klienta poważny kłopot, bowiem kredytobiorca musi zwrócić cały pozostały do spłaty dług. Zgodnie z prawem bankowym termin wypowiedzenia nie może być krótszy niż 30 dni lub 7 dni, jeśli w grę wchodzi zagrożenie upadłością (co dotyczy głównie przedsiębiorców). Umowa kredytowa może przewidywać dłuższe terminy.W przypadku kredytów konsumenckich, klient musi otrzymać informację o przyczynie wypowiedzenia umowy, a jeśli korzystamy z kredytu odnawialnego(np. linii kredytowej w ROR), to termin wypowiedzenia musi być co najmniej dwumiesięczny.
Zazwyczaj podstawą wypowiedzenia umowy o kredyt jest nieuregulowanie w terminie kilku kolejnych rat, wprowadzenie banku w błąd na etapie decyzji kredytowej, znaczące obniżenie zdolności kredytowej, znaczący spadek wartości zabezpieczeń lub wykorzystanie kredytu niezgodnie z przeznaczeniem.
Co istotne, sam fakt dochodzenia roszczeń z tytułu zawartej umowy „frankowej”przed sądem nie stanowi przesłanki do wypowiedzenia umowy kredytowej, a tym samym nie stanowi ryzyka wystąpienia negatywnych skutków prawnych.
Czym jest odfrankowienie umowy kredytowej?
Tzw. „odfrankowienie” umowy kredytowej może mieć zastosowanie wyłącznie w przypadku kredytów indeksowanych.
Kredyt indeksowany jest to kredyt udzielony oraz wypłacony w złotówkach, ale waloryzowany (indeksowany) do kursu franka szwajcarskiego. Bank po wypłaceniu kwoty kredytu w złotówkach, przelicza kwotę zobowiązania po kursie franka szwajcarskiego według tabel kursowych stosowanych przez bank.
Przy kredycie indeksowanym rata kredytu jest wstępnie wyliczana we frankach szwajcarskich według kursu kupna, po czym następuje jej przeliczenie do złotówek według kursu sprzedaży. Taki mechanizm powoduje, iż spłata każdej raty jest uzależniona od kursów franka szwajcarskiego wynikających z tabel kursów banków.
„Odfrankowienie” wiąże się z roszczeniem zwrotu od banku nadpłat od każdej zapłaconej raty kredytu. Co więcej, może doprowadzić do uniezależnienia spłaty kredytu od kursu franka szwajcarskiego poprzez przekształcenie kredytu frankowego w zwykły kredyt złotówkowy, co w konsekwencji prowadzi do spłaty kredyt udzielony w PLN, z uwzględnieniem dotychczas spłaconego kapitału.
Z czym wiąże się unieważnienie umowy kredytowej?
Po wydaniu 3 października 2019 r. przez TSUE wyczekiwanego miesiącami wyroku w tak zwanej polskiej sprawie frankowej (C-260/18), kredytobiorcy zastanawiają się co to może dla nich oznaczać.
Unieważnienie umowy kredytu hipotecznego oznacza, że kredyt hipoteczny nigdy nie został zawarty, a strony umowy kredytu hipotecznego powinny zwrócić sobie dotychczas udzielone świadczenia. Unieważnienie kredytu we frankach dla frankowiczów oznacza prawo natychmiastowego zwrotu całości dotychczas spłaconych rat, odsetek i opłat na rzecz bank. Z kolei dla banku unieważnienie umowy kredytu we frankach oznacza prawo do natychmiastowego zwrotu faktycznie pożyczonego kapitału (ale nie odsetek).
Co istotne, zgodnie z art., 320 Kodeksu postępowania cywilnego w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia - wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia. Oznacza to, iż kredytobiorca nie musi posiadać środków na natychmiastowy zwrot pozostałej części kapitału bankowi.
Co więcej, unieważnienie umowy kredytowej wiąże się z wykreśleniem z księgi wieczystej hipoteki. Oznacza to, że nieruchomość staje się wolna od zabezpieczeń i kredytobiorca w przypadku woli rozporządzenia nieruchomością nie jest w żaden sposób ograniczony.
O co frankowicze mogą walczyć z bankiem?
Katalog roszczeń względem banków z tytułu wiążących ich umów „frankowych”zależy od rodzaju umowy kredytowej oraz poszczególnych zapisów umownych.
Na początku należałoby dokonać rozróżnienia między kredytami indeksowanymi, a denominowanymi.
Kredyt indeksowany jest to kredyt udzielony oraz wypłacony w złotówkach, ale waloryzowany (indeksowany) do kursu franka szwajcarskiego. Bank po wypłaceniu kwoty kredytu w złotówkach, przelicza kwotę zobowiązania po kursie franka szwajcarskiego według tabel kursowych stosowanych przez bank. Co do zasady w przypadku kredytów indeksowanych (waloryzowanych) kredytobiorcy mogą dochodzić zwrotu nadpłaconych rat i zmniejszenia salda zadłużenia.
Kredyt denominowany jest to kredyt, w którym wysokość zadłużenia w walucie obcej oblicza się według kursu kupna waluty w dniu podpisania umowy kredytowej. Oznacza to, iż w umowie kredytu jego kwota wyrażona jest w walucie kredytu, na przykład we frankach szwajcarskich, natomiast kredyt wypłacany jest kredytobiorcy w złotych po kursie waluty z dnia uruchomienia. W przypadku tych kredytów kredytobiorcy mogą dochodzić unieważnienia umowy kredytowej w całości.
Dodatkowo, w zależności od zastosowanych przez sąd uregulowań, możliwym jest dochodzenie zwrotu składek uiszczonych na poczet ubezpieczenia niskiego wkładu własnego lub ubezpieczenia pomostowego.
